Người đàn ông mất 300 triệu tiền cọc vì tin nhầm một “chuyên gia”
Có một anh nhắn tin cho tôi, kể chuyện mà tôi nghe xong ngồi lặng một lúc.
Anh xem một video trên mạng. Người trong video ăn nói trôi chảy, đứng trước siêu xe, hứa một mô hình đầu tư “x3 vốn trong sáu tháng, gần như không rủi ro”. Anh tin. Anh xuống 300 triệu tiền cọc. Rồi người kia biến mất, dự án không có thật, tiền không đòi lại được.
Anh hỏi tôi một câu rất thật: “Làm sao để lần sau em biết ai đáng tin, ai đang diễn?”
Câu hỏi đó không chỉ của riêng anh. Mỗi ngày có hàng triệu người lướt qua vô số nội dung dạy làm giàu, dạy đầu tư, dạy tài chính. Ai cũng tự xưng chuyên gia. Ai cũng có vài con số đẹp. Và ẩn trong đó là vô số chiêu lừa đảo đầu tư tài chính trên mạng ngày một tinh vi. Chính Google cũng phải đi tìm lời giải cho đúng câu hỏi đó, vì nó quyết định bài nào được đẩy lên top tìm kiếm, bài nào bị chôn xuống đáy.
Lời giải của Google có một cái tên: E-E-A-T.
Hôm nay tôi viết bài này để bạn nắm được bộ khung ấy. Không phải để bạn đi làm SEO, mà để bạn có một cái thước tự soi bất kỳ người nào đang muốn bạn giao tiền hoặc niềm tin cho họ.
E-E-A-T là gì? Bốn câu hỏi Google đặt ra trước khi tin một nội dung
Nhiều người tìm “EEAT là gì” và gõ liền không dấu gạch nối, nhưng viết cách nào cũng là một thứ. E-E-A-T là bốn chữ viết tắt trong bộ Search Quality Rater Guidelines, tài liệu Google dùng để chấm chất lượng nội dung. Nói cách khác, đây là bộ tiêu chí E-E-A-T Google dựa vào để đánh giá một trang có đáng tin hay không. Nó không phải một phần mềm, mà là một khung suy nghĩ. Bốn chữ đó là bốn câu hỏi.
E là Experience, Trải nghiệm. Người viết đã thật sự SỐNG qua, LÀM qua việc này chưa, hay chỉ đọc rồi chép lại?
E là Expertise, Chuyên môn. Đây có phải người có nghề thật, hiểu sâu, hay chỉ thuộc lòng vài thuật ngữ cho kêu?
A là Authoritativeness, Sự công nhận. Người này, thương hiệu này có được người trong ngành, khách hàng thật nhắc tới như một nguồn đáng tin không?
T là Trustworthiness, Sự đáng tin. Gộp lại, tôi có DÁM tin và làm theo lời người này không?
Gốc của nó là E-A-T, ra đời năm 2014. Đến tháng 12 năm 2022, Google thêm chữ E đầu tiên, Experience, vì họ nhận ra: người ngoài cuộc đọc sách rồi giảng lại thì khác hẳn người đã tự tay đi qua trận. Từ đó bộ khung thành E-E-A-T.
Trust là cái cổng, ba trụ kia chỉ để mở cổng
Nếu bạn chỉ nhớ một điều trong bài này, hãy nhớ điều này: trong bốn trụ, Trust là trung tâm.
Experience, Expertise, Authoritativeness không phải là đích. Chúng là ba con đường dẫn tới Trust. Một nội dung có trải nghiệm hoành tráng, chuyên môn dày cộp, mà người đọc vẫn không dám tin, thì với Google nó vẫn là con số không.
Ngược lại cũng vậy. Một người nói năng bóng bẩy nhưng giấu rủi ro, hứa những thứ không ai hứa nổi, thì dù có kể bao nhiêu câu chuyện, Trust vẫn bằng không. Và Trust bằng không thì cả bài vứt đi.
Đây là lý do người bán mộng “x3 vốn” kia, dù quay video đẹp tới đâu, cũng không bao giờ xây được thứ bền. Anh ta đầu tư vào vẻ ngoài, không đầu tư vào cái cổng.
YMYL là gì và vì sao đầu tư, tài chính bị Google soi gắt nhất
Có một khái niệm bạn cần biết: YMYL, viết tắt của Your Money or Your Life, Tiền của bạn hoặc Cuộc đời của bạn.
Google xếp vào nhóm này những chủ đề mà một thông tin sai có thể làm người đọc mất tiền, mất sức khỏe, mất tương lai. Bất động sản, đầu tư, tài chính nằm trọn trong nhóm YMYL. Nội dung về nhà đất dòng tiền như tôi viết luôn là YMYL.
Với nhóm này, Google siết E-E-A-T gắt hơn mọi lĩnh vực khác. Một bài dạy nấu ăn viết sai thì cùng lắm hỏng nồi canh. Một bài dạy đầu tư viết ẩu có thể khiến ai đó mất căn nhà. Nên bạn càng đọc về tiền bạc, bạn càng phải soi kỹ bốn trụ.
Soi thử bốn trụ: một người tư vấn BĐS đáng tin trông như thế nào
Lý thuyết vậy đủ rồi. Giờ mình lấy chính nghề của tôi ra làm ví dụ, để bạn thấy bốn trụ hiện ra ngoài đời thực ra sao. Bạn hoàn toàn có thể dùng đúng cái thước này soi bất kỳ ai, kể cả soi tôi.
Trụ Experience, Trải nghiệm. Hãy hỏi: người này đã tự tay đi qua chưa? Với tôi, bước ngoặt bắt đầu từ năm 2014, từ đáy vực, từ những ngày nỗ lực sai cách rồi phải dựng lại từng viên gạch. Mười một năm theo bất động sản dòng tiền, không phải đọc trên sách. Đó là 20 tòa nhà cho thuê tôi trực tiếp gây dựng và vận hành ở Hà Nội, là các dự án đang chạy trong Sài Gòn. Trải nghiệm thật có một đặc điểm: nó đầy chi tiết không sao chép được. Một người chép lại không kể nổi cái đêm mất ngủ, cái ngày ngân hàng lắc đầu, cái hợp đồng suýt vỡ.
Trụ Expertise, Chuyên môn. Hãy hỏi: người này có khung tư duy nghề nghiệp rõ ràng không, hay chỉ nói chung chung? Trong nghề dòng tiền, tôi soi mỗi tài sản qua những công cụ cụ thể: Cap Rate để đo tỷ suất, True Cap lấy khoảng 75% doanh thu gộp cho sát thực tế, DSCR để biết dòng tiền có gánh nổi nợ vay không, mô hình BRRRR để mua, sửa, cho thuê, tái cấp vốn rồi xoay vòng. Người có chuyên môn thật nói được cái khung. Người diễn chỉ nói được cảm xúc.
Trụ Authoritativeness, Sự công nhận. Hãy hỏi: có gì bên ngoài xác nhận người này không, hay chỉ mình họ tự khen? Cái này không tự phong được. Nó là danh mục dự án có thật, là những nhà đầu tư đã đi cùng và ở lại, là hồ sơ năng lực có thể kiểm chứng. Một người đáng tin luôn có dấu vết bên ngoài xác nhận, không chỉ có lời của chính họ. Đây cũng là lõi của việc xây dựng thương hiệu cá nhân đáng tin: uy tín do người ngoài công nhận, không do mình tự phong.
Trụ Trust, Sự đáng tin. Đây là trụ quyết định, và nghịch lý là nó được xây bằng những thứ nghe có vẻ “kém hấp dẫn” hơn lời hứa giàu nhanh. Với tôi, Trust nằm ở chỗ tôi nói thẳng: con số lợi suất tôi cam kết là Cap SÀN 6%, một cái trần sàn để bạn biết điểm tựa, khác với mục tiêu vận hành 8 đến 10% mà tôi không đem ra cam kết. Tôi ghi rõ đâu là kỳ vọng, đâu là bảo đảm. Tôi nói ra rủi ro thay vì tô hồng. Bất động sản đứng tên thật của nhà đầu tư. Nghe không “sốc” bằng “x3 vốn”, nhưng đó chính là thứ Google, và một người tỉnh táo, gọi là đáng tin.
Sáu dấu hiệu lừa đảo đầu tư tài chính giết Trust: cách nhận biết từ sớm
Đây cũng là cách nhận biết lừa đảo đầu tư nhanh nhất. Khi bạn xem một nội dung dạy đầu tư, chỉ cần thấy MỘT trong sáu dấu hiệu này, hãy dừng lại và đề phòng. Mỗi cái đủ để kéo Trust về không.
- Hứa “làm giàu nhanh”, “x2, x3 vốn”, “lướt sóng chắc thắng”. Hãy đặc biệt cảnh giác đầu tư lợi nhuận cao bất thường, con số càng đẹp một cách phi lý thì rủi ro càng lớn.
- Hứa “lợi nhuận cố định như gửi tiết kiệm”, “không rủi ro”. Đầu tư nào cũng có rủi ro, ai nói không là đang giấu.
- Đưa số liệu đẹp nhưng không có nguồn, không giải thích, và không bao giờ nhắc tới rủi ro.
- Ẩn danh. Không rõ ai viết, không pháp nhân, không thông tin liên hệ. Trong nhóm YMYL, ẩn danh gần như đồng nghĩa với không đáng tin.
- Nhại lại ngôn ngữ của những vụ đổ vỡ đình đám để mượn hào quang.
- Tạo áp lực giả: “chỉ còn 2 suất cuối”, đồng hồ đếm ngược dọa dẫm, ép bạn quyết trong hoảng loạn.
Người tử tế trong nghề tài chính không cần mấy chiêu này. Họ cho bạn thời gian, cho bạn số liệu, và cho bạn cả phần rủi ro.
Cách chọn chuyên gia đầu tư uy tín: năm câu hỏi bỏ túi trước khi bạn tin bất kỳ ai
Lần sau, trước khi bạn giao tiền hay niềm tin cho một người trên mạng, hãy chạy qua năm câu hỏi ngắn này. Đây là cách chọn chuyên gia đầu tư uy tín gọn nhất, cũng chính là E-E-A-T rút gọn cho người dùng.
- Người này đã THẬT SỰ làm việc họ đang dạy chưa, hay chỉ nói lại? (Experience)
- Họ có khung tư duy, con số, phương pháp rõ ràng, hay chỉ có cảm xúc và khẩu hiệu? (Expertise)
- Có ai bên ngoài, khách hàng thật, đối tác thật, xác nhận họ không? (Authoritativeness)
- Họ có nói ra rủi ro và ghi rõ đâu là kỳ vọng, đâu là cam kết không? (Trust)
- Có dấu hiệu nào trong sáu đèn đỏ ở trên không?
Nếu trụ Trust không đạt, ba trụ kia mạnh tới đâu cũng đừng xuống tiền. Trust là cổng. Cổng chưa mở thì đừng bước vào.
Người đàn ông mất 300 triệu ngày đó, nếu có sẵn cái thước này, có lẽ đã dừng lại ngay ở câu hỏi số bốn. Người trong video kia chưa bao giờ nói tới rủi ro. Đó đã là câu trả lời.
Bạn không cần trở thành chuyên gia SEO để tự bảo vệ mình. Bạn chỉ cần nhớ bốn chữ, và nhớ rằng chữ quan trọng nhất là chữ cuối: Trust.
Về tác giả: Cao Thái Toàn, nhà đầu tư bất động sản dòng tiền, người sáng lập DAPANO. Trực tiếp gây dựng và vận hành 20 tòa nhà cho thuê tại Hà Nội cùng các dự án tại TP.HCM. Đi lên từ bước ngoặt năm 2014, theo đuổi triết lý tài sản tạo dòng tiền bền vững thay vì lướt sóng. Cam kết Cap Rate sàn 6%, minh bạch rủi ro.
Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung trong bài mang tính chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư hay tài chính cho trường hợp cụ thể của bạn. Các con số nêu trong bài là ví dụ minh họa, không phải cam kết lợi nhuận. Mọi quyết định đầu tư bất động sản đều có rủi ro. Bạn nên tự tìm hiểu kỹ và cân nhắc với hoàn cảnh riêng trước khi quyết định.