Một cú ngã ở vùng biên giới Lào, và một câu hỏi tôi tự hỏi trước khi tin ai đó
Xe trượt trên dốc, ở một điểm trên cao gần biên giới Lào – Việt, không khí mát lạnh như Đà Lạt. Tôi ngã sấp xuống mặt đường, da rát bỏng một bên người. Có vài giây tôi nằm im, chưa kịp đau, chỉ kịp nghĩ một điều, chỉ có một mạng sống, không biết sẽ mất lúc nào.
Nếu anh chị đang cân nhắc góp vốn cùng một nhóm người mới quen, hẳn cũng đang tự hỏi một điều gần giống vậy. Không phải ai nói hay đến đâu. Mà là lúc kế hoạch vỡ, người ta lộ ra là ai, và có còn ai chịu đứng lại cùng mình không.
Tôi kể chuyện này trước, rồi mới kể đến công việc bây giờ.
Năm 2017, tôi thấy lòng mình trống rỗng. Công việc không có biến cố gì rõ ràng, chỉ là một cảm giác hoang mang, không biết nên đi chơi hay đi làm. Đây là trước biến cố mất cọc năm 2020, trước khi có DAPANO.
Một ý tưởng đã nằm sẵn trong đầu tôi từ một lần ngồi suy ngẫm trước đó. Phượt xe máy xuyên Đông Dương. Tôi mang nó ra rủ mọi người.
Rủ hơn chục người, cuối cùng còn lại một
Lúc đó công ty tôi có hơn chục người. Tôi rủ hết anh em trong công ty, rủ thêm cả bạn bè bên ngoài.
Ban đầu có ba người gật đầu. Tôi mừng thầm, nghĩ vậy là có một đội nhỏ cùng lên đường.
Rồi từng người rút lui. Người thì vướng việc nhà, người thì ngại đường xa, người thì đến gần ngày đi vẫn chưa dám quyết. Tôi rủ mãi, thuyết phục mãi. Cuối cùng, chỉ còn đúng một người ở lại. Một đồng chí, quyết đi tới cùng với tôi.
Lúc đó tôi không nghĩ nhiều. Chỉ nghĩ, còn một người cũng đi, hơn là không có ai.
Có thêm một người đi cùng, hóa ra lại là một trải nghiệm hoàn toàn khác so với việc chỉ có một mình. Một mình thì tôi tự quyết, tự chịu, không phải bàn với ai. Có đồng đội thì mọi việc phải phối hợp. Có những lúc hai anh em không cùng ý, không mấy vui vẻ với nhau giữa đường. Nhưng rồi lại ngồi xuống, nói thẳng với nhau, chỉnh lại cách đi, cùng nâng cấp cách làm việc, rồi lại lên xe đi tiếp.
Bài học teamwork đầu tiên của tôi không đến từ một cuốn sách quản trị nào. Nó đến từ một người ngồi sau lưng tôi trên một chiếc xe máy, giữa đường không biết ngày mai sẽ ngủ ở đâu.
Rẽ ngang vì cửa khẩu không cho qua
Hai anh em tôi chạy xe từ Hà Nội, qua Nghệ An, Thanh Hóa, rồi vòng qua Nghệ An, Hà Tĩnh, nhắm tới vài cửa khẩu phía đó để đi sang nước bạn.
Cửa nào cũng không qua được.
Đứng trước cửa khẩu bị chặn lần thứ mấy, hai anh em nhìn nhau, không cần nói nhiều cũng hiểu, đường này không đi được nữa rồi. Chúng tôi quay đầu xe, chạy thẳng một mạch vào Sài Gòn, tính đường khác.
Những vết nứt tiếp theo: hỏng xe, hết tiền, một đêm ở cây xăng
Từ Sài Gòn, chúng tôi tiếp tục nhắm hướng Campuchia.
Giữa đường, yên xe của tôi hỏng. Cái đệm ngồi, chịu bao cây số đường xóc nảy, cuối cùng cũng rách toạc. Không còn cách nào khác, chúng tôi quay ngược lại Sài Gòn, tìm mua cái yên mới, rồi mới dám đi tiếp.
Có những đoạn trong túi gần như không còn tiền. Không đủ mua một bữa cơm, không đủ trả một đêm trọ. Hai anh em làm điều mình chưa bao giờ nghĩ tới, đóng vai những người thật sự trắng tay. Xin làm việc vặt đổi lấy một bát cơm. Xin ngủ nhờ nhà dân dọc đường, có đêm là nhà người Việt xa xứ, gặp ngay khu biên giới. Lạ, người ta cho mình ở nhờ dễ hơn tôi tưởng, không hỏi nhiều, không nghi ngại.
Có một đêm không tìm được chỗ nào để ở. Chúng tôi tấp vào một cây xăng, hỏi xin một chỗ để xe. Đèn cây xăng sáng trắng cả góc đường vắng. Hai anh em nằm luôn ở đó, giữa mùi xăng dầu, thi thoảng một chiếc xe chạy ngang, tiếng động cơ rền lên rồi tắt. Sáng hôm sau tỉnh dậy, phủi bụi, lại lên xe đi tiếp.
Giờ nghĩ lại, tôi vẫn thấy lạ, sao lúc đó cả hai đứa không sợ. Không có tiền, vẫn có cách đi tiếp, gửi phần còn lại vào lòng tốt của những người xa lạ, chưa từng quen biết, và cũng chẳng bao giờ gặp lại.
Nếu là anh chị, lúc đó, anh chị có dám đi tiếp không?
Cửa khẩu đã đóng dấu, không còn đường lùi
Tưởng khó khăn đã ở lại phía sau, ai ngờ thử thách lớn hơn nằm ngay ở vạch kẻ biên giới Campuchia – Thái Lan.
Tiếng “cạch” khô khốc. Chiếc mộc vừa đóng xuống visa của tôi, mực còn ướt. Tôi dắt xe, chuẩn bị bước qua vạch sơn trắng sang đất Thái. Chưa kịp bước, xe bị chặn lại. Nhân viên biên phòng phía Thái không cho xe máy qua.
Tôi quay xe, định lùi lại phía Campuchia, chỗ vừa xuất phát vài phút trước. Không được. Con dấu đã đóng, tôi không còn thuộc về phía đó nữa.
Đứng giữa hai vạch sơn, nắng chang chang trên đầu, không tiến được cũng không lùi được. May sao, mấy người Việt sống lâu năm gần cửa khẩu thấy chúng tôi đứng ngơ ngác, lại gần hỏi han rồi chỉ một lối vòng khác vào Thái Lan. Không có họ hôm đó, tôi không biết mình sẽ đứng giữa hai vạch sơn ấy bao lâu.
Ngồi lên xe chạy tiếp, tôi cứ nghĩ mãi về khoảnh khắc đó. Trong đời cũng có những cánh cửa như vậy. Một khi đã ký, đã đóng dấu, đã xuống tiền, nó tự khóa lại sau lưng mình, không mở ra lần hai.
Nếu một ngày cánh cửa phía sau anh chị cũng đóng sập lại như thế, anh chị sẽ đứng đó chờ, hay đi tìm lối khác?
Không biết tiếng, bản đồ chỉ sai, và một khu rừng đầy sương
Qua tới Thái Lan, vốn tiếng Thái của cả hai đứa chỉ có đúng một từ. “Hello.”
Người ta hỏi gì cũng cười, gật đầu, chỉ tay đại. Mua đồ ăn, đoán. Hỏi đường, đoán. Có lần đứng giữa ngã ba, không rõ mình vừa đồng ý chuyện gì.
Chúng tôi tin hẳn vào Google Maps, bản đồ chỉ một lối tắt, hóa ra dẫn thẳng lên núi, đường dốc, đá lởm chởm, xe gầm rú mãi không leo nổi. Đành quay đầu, dò đường khác.
Tệ hơn là đoạn xuyên rừng. Sương đặc quánh, cách vài mét không còn thấy đường, không biết phía trước là mặt đường hay vực. Ga vặn chầm chậm, tay ghì chặt phanh.
Những con người tôi gặp dọc đường
Đi qua nhiều nơi như vậy, tôi gặp đủ kiểu người. Người nghèo khó, người giàu có. Ở Sài Gòn, tôi tình cờ gặp lại vài người quen cũ, vài người bạn học ngày trước. Qua tới Campuchia, tôi có thêm những người bạn mới, những trải nghiệm mới. Gặp cả những người Việt xa xứ, sống ở đất khách quê người, cũng có người giàu, có người khó khăn. Nhưng tôi ngồi nói chuyện với ai cũng như bạn bè, và học được từ họ rất nhiều.
Qua đến Thái Lan, tôi gặp không ít doanh nhân thành công, nhìn cách họ dựng mô hình kinh doanh mà tôi thấy đáng để học. Có những người gốc Việt sinh ra ở Thái Lan, nói được chút tiếng Việt, mời tôi về nhà xem xe cộ của họ, rủ tôi ở lại đi biển chơi cùng. Cũng có người tử tế thật lòng, cũng có người giăng đủ chiêu trò. Nhưng đi như vậy, tôi thấy mình có thêm những chân trời mới, những thứ ở nhà không bao giờ chạm tới được.
Tôi cũng thấy rõ, thời điểm đó Thái Lan phát triển hơn Việt Nam nhiều năm, còn Lào với Campuchia thì đi sau Việt Nam một quãng. Nhưng không sao cả. Phát triển hay chưa, ở đâu con người cũng phải sống, cũng phải có một tinh thần vươn lên như nhau.
Ban đầu tôi đi tìm ý nghĩa cuộc đời mình. Chuyến đi kết thúc, tôi vẫn chưa tìm ra câu trả lời đó. Nhưng tôi tìm được một thứ khác, đó là chính mình, qua từng người tôi gặp, từng tình huống tiến thoái lưỡng nan tôi phải tự xoay xở, đi không được mà lui cũng không xong. Mỗi lần như vậy tôi lại thấy mình trưởng thành hơn một chút, cứng cỏi hơn một chút, nhìn xa hơn một chút.
Một bài học đắt giá ở Thái Lan
Không phải lúc nào đi xa cũng học được điều hay ho. Có lần tôi mất tiền, chỉ vì bước chân vào một chỗ mà mình không hiểu luật chơi của nó.
Ở Thái Lan, không biết tiếng, tôi ghé vào một quán ngồi uống nước. Ngồi xuống rồi mới biết, họ bày đủ thứ ra bàn, xong tính tiền theo kiểu của họ. Ngồi vào chỗ người ta bày ra rồi, thì phải trả. Tôi trả bằng thẻ, hết luôn khoản tiền mặt mang theo, phải rút thêm thẻ tín dụng mới đủ tiêu tiếp.
Bài học tôi rút ra không phức tạp. Đến một nơi mình không hiểu luật, cứ ngồi xuống trước rồi mới hỏi, là dễ trả giá. Sau này đi đâu lạ, kể cả sau này khi đi khảo sát một thị trường bất động sản mới, tôi cũng cẩn thận hơn một nhịp, hỏi cho rõ trước khi đặt mình vào, thay vì ngồi vào rồi mới hỏi.
Cú ngã ở vùng biên giới Lào, và một câu tôi mang theo từ đó
Tối đến, ăn tạm ở quán ven đường, món gì cũng chỉ đại rồi ăn. Có đêm ngủ lại cạnh một cái hồ, trước khi chạy tiếp về hướng biên giới Lào – Việt, lên tới đoạn đường vùng cao nơi mọi chuyện xảy ra.
Bánh xe trượt trên dốc. Tôi ngã.
Người va xuống mặt đường, xây xát khắp nơi, tay chân rát bỏng. Mấy giây đầu tôi nằm im, không nghĩ được gì, chỉ nghe tiếng xe máy đổ kềnh ngay bên cạnh.
Rồi một câu chạy qua đầu, rõ đến lạ.
Người ta chỉ có một mạng sống.
Không ai biết sẽ mất nó lúc nào.
Suýt mất mạng, tôi mới thấm được hai chữ vô thường. Không có gì là của mình mãi mãi, kể cả cái thân thể đang nằm sõng soài trên mặt đường lúc đó. Bảo nó nghe lời mình, có lúc nó cũng chẳng nghe.
Tôi nằm giữa vùng núi biên giới, không khí lạnh tê, nhìn lại bao năm phía sau lưng mình. Rón rén quá. Chờ đúng thời điểm quá. Giữ chặt từng thứ nhỏ, trong khi thứ duy nhất không giữ được, tôi lại chưa từng nghĩ tới.
Tôi đứng dậy, phủi bụi, dắt xe đi tiếp.
Nhưng câu đó thì ở lại. Từ hôm đó tôi chọn sống trọn vẹn hơn. Không liều, chỉ bớt phí hoài.
Đến giờ tôi vẫn gọi đây là một kỷ niệm đẹp, cú ngã tôi mang ơn nhất trong cả chuyến đi đó.
Nếu một ngày ngã xuống thật, anh chị có chắc mình đã sống hết cỡ chưa?
Trở về, và một cách sống tôi giữ đến bây giờ
Về lại Việt Nam, tôi tập trung hẳn vào công việc bất động sản dòng tiền. Nhưng thứ tôi mang về không chỉ là quyết tâm làm việc, mà là một cách sống mới. Sống trọn vẹn, tỉnh thức ngay ở đây và bây giờ, không phải chờ đến ngày mai. Không ngồi đào lại quá khứ để dằn vặt, cũng không lo xa cho một tương lai chưa tới. Chỉ có khoảnh khắc hiện tại, hướng về phía tốt hơn, mới làm cho mình thật sự an vui.
Đến giờ tôi vẫn hay nhắc lại với mình, phải biết ơn. Biết ơn những gì mình đã đi qua, biết ơn những người từng đứng cạnh mình trên đường, dù tốt hay dở, đều là một phần làm nên mình của hôm nay. Rộng hơn về góc nhìn, dày hơn về network, và vững hơn khi ngồi vào một quyết định lớn.
Vì sao tôi kể lại chuyện này cho một nhóm người sắp góp vốn cùng tôi
Đọc tới đây, chắc anh chị đang nghĩ một điều chưa nói ra. Không phải về Cap Rate, tỷ suất lợi nhuận trên giá trị tài sản. Mà về tôi, và về việc phối hợp nhiều người trong một dự án chung. Anh chị không chỉ bỏ tiền vào một tài sản, anh chị đặt niềm tin vào một người điều phối, và vào khả năng người đó giữ được một nhóm đi cùng nhau tới cùng, kể cả khi giữa đường có bất đồng.
Tôi rủ hơn chục anh em trong công ty và bạn bè đi cùng chuyến đó. Ba người gật đầu lúc đầu, cuối cùng chỉ còn một người ở lại tới cùng. Tôi kể chuyện này không phải để nghe cho hay. Tôi kể vì đó là lần đầu tiên tôi học được, một hành trình khó không cần đông người mới đi được, chỉ cần đúng người, và cả hai cùng chịu ngồi lại mỗi khi va vấp để chỉnh sửa cách làm việc, thay vì bỏ cuộc giữa chừng. Tôi không hứa với anh chị điều gì to tát, chỉ muốn anh chị biết, người sẽ cùng anh chị đi đường dài này, đã từng giữ một đồng đội đi hết một hành trình không ai dám chắc trước điều gì.
Nếu một ngày dự án của chúng ta có bất đồng giữa các bên góp vốn, anh chị nghĩ tôi sẽ là người bỏ cuộc, hay người ngồi lại cùng mọi người tìm cách đi tiếp?
700 cây số cuối cùng, và lời mời anh chị tự kiểm chứng
Từ vùng biên giới đó, hai anh em xuôi qua Nghệ An, rồi chạy một mạch thẳng Hà Nội. Ngày cuối cùng, hai anh em chạy khoảng 700 cây số, từ lúc trời còn nhá nhem sáng tới khi tối mịt. Người mỏi rã, tay chân còn ê ẩm vì cú ngã hôm trước, đầu óc lại tỉnh táo lạ thường.
Về đến nhà, tôi không kể cho ai nghe nhiều. Chuyến đi không dễ chịu ngày nào, nhưng đẹp vì nó thật, và vì đó là lần đầu tiên tôi tự tay chọn một điều khó, rủ người khác cùng đi, và học được cách đi cùng nhau khi không phải lúc nào cũng thuận.
Tôi không có gì chứng minh ngoài những gì tôi đã đi qua, và cách tôi đi qua nó. Anh chị có thể đọc thêm “Bữa cơm bao cấp và bài học gốc sai tất cả sai”, “Người bán dứa ở Gò Xoài và bài học domino”, hay “Có những tài sản sinh lời bằng tiền, có những tài sản sinh lời bằng cuộc đời” trên caothaitoan.com.
Sắp tới nếu anh chị vào Sài Gòn khảo sát thực địa các dự án, tôi mời anh chị cứ nhìn kỹ, hỏi thẳng. Đó là cách tốt nhất để tự trả lời câu hỏi của chính mình, thay vì tin vào lời tôi nói.
Còn anh chị, trước một quyết định lớn cùng nhiều người khác, anh chị chọn dựa vào điều gì?
Vài câu hỏi anh chị có thể đang thắc mắc
Cao Thái Toàn là ai? Người sáng lập DAPANO, làm bất động sản đầu tư dòng tiền tại Hà Nội và TP.HCM. Trước đó tôi từng có một giai đoạn thấy lòng mình trống rỗng, và chuyến xe máy năm 2017 là một phần của giai đoạn đó.
DAPANO là gì? Nơi tôi cùng đội ngũ đồng hành với nhà đầu tư sắp xếp lại tài sản, hướng tới sống bằng dòng tiền từ bất động sản.
Chuyến xe máy xuyên Đông Dương năm 2017 đi qua những đâu? Từ Hà Nội qua Nghệ An, Hà Tĩnh, không qua được cửa khẩu nên rẽ vào Sài Gòn, tiếp tục sang Campuchia, sang Thái Lan, rồi quay về qua vùng biên giới Lào – Việt và Nghệ An. Tôi rủ hơn chục anh em công ty và bạn bè, cuối cùng đi cùng một đồng đội duy nhất suốt hành trình.
Cú ngã xe nhắc trong bài xảy ra ở đâu? Ở một điểm trên cao thuộc vùng biên giới Lào – Việt, không khí mát lạnh giống Đà Lạt, không phải tại Đà Lạt thật.
Chuyến đi có giúp tôi tìm ra ý nghĩa cuộc đời không? Thành thật thì không. Tôi đi tìm ý nghĩa cuộc đời mình nhưng không tìm ra được câu trả lời đó. Thứ tôi tìm thấy là chính mình, qua từng người gặp trên đường và từng tình huống phải tự xoay xở.
Bài viết là chia sẻ trải nghiệm cá nhân, không phải tư vấn đầu tư hay tài chính. Mọi quyết định đầu tư bất động sản, anh chị nên tự tìm hiểu và cân nhắc kỹ theo hoàn cảnh riêng.
Về tác giả: Cao Thái Toàn, người sáng lập DAPANO, làm trong lĩnh vực bất động sản đầu tư dòng tiền tại Hà Nội và TP.HCM. Đi lên từ những năm tháng thuê lại và vận hành hệ thống tòa nhà cho thuê, từng trả giá bằng những bài học thật, rồi dần hình thành cách làm riêng. Hiện đồng hành cùng các nhà đầu tư sắp xếp lại tài sản để sống bằng dòng tiền. Không có bằng cấp học thuật nổi bật, thứ có là những trải nghiệm thật và bài học đổi bằng chính mình, trong đó có một chuyến xe máy xuyên Đông Dương năm 2017 cùng một người đồng đội, trước khi bén duyên sâu với bất động sản dòng tiền.