5 giờ sáng, tôi dậy ngồi thiền một mạch 2 tiếng.
Không phải vì tôi rảnh. Ngược lại, hôm đó là một trong những ngày dày đặc nhất của tôi: giám sát công trình, họp với kỹ sư, dẫn kế hoạch cho đoàn nhà đầu tư, và làm việc với hai trợ lý AI đến tận khuya. Nhưng càng ngày bận, tôi càng thấy 2 tiếng ngồi yên buổi sáng không phải là thứ bỏ được. Nó là cái neo để cả ngày phía sau không bị cuốn trôi.
Tôi viết bài này không phải để khoe một ngày làm việc. Tôi viết để chia sẻ lại 3 điều tôi rút ra được, vì tôi biết trong nhóm mình có nhiều anh chị cũng đang xây một điều gì đó, cũng đang vừa làm chủ vừa làm thợ, vừa lo tiền vừa lo người.
1. Đòn bẩy không phải là thuê thêm người, mà là giao đúng việc cho đúng công cụ
Buổi sáng, sau khi tập thể dục và học ngoại ngữ, việc đầu tiên tôi làm là mở máy, giao việc cho trợ lý AI của mình.
Tôi có 2 lớp: một trợ lý AI chính để xử lý công việc hàng ngày, biên tập video, viết bài, sắp xếp lịch. Và tôi vừa lắp thêm một lớp dự phòng, một công cụ AI khác chạy song song, để hôm nào lớp chính bị nghẽn, tôi vẫn có việc để chạy tiếp, không phải ngồi chờ.
Đây là bài học tôi mang về từ một khóa học về đòn bẩy và bán tri thức mà tôi vừa tham gia cùng một số anh chị trong nhóm mình. Người ta hay nghĩ đòn bẩy là thuê thêm nhân sự, mở thêm phòng ban. Nhưng đòn bẩy rẻ nhất và nhanh nhất bây giờ là: những việc lặp đi lặp lại (viết bài, dựng video, sắp xếp file, tổng hợp báo cáo) giao hết cho công cụ, để mình dành thời gian cho những việc chỉ có mình quyết định được, đứng ở công trình, nói chuyện với nhà thầu, nhìn vào con số dòng tiền.
Tôi không làm ít việc hơn. Tôi chỉ làm ít loại việc hơn, và mỗi loại đó là việc chỉ tôi mới làm được.
2. Có mặt thật là một dạng bảo hiểm rẻ nhất
10 giờ 48, tôi có mặt tại công trình. Anh em thợ đang đổ bê tông phần mặt tiền, khí thế làm việc tốt.
Tôi xuống hầm kiểm tra hệ thống điện nước, thấy gọn gàng, yên tâm. Nhưng lúc lên tầng trên, trò chuyện với cậu kỹ sư, tôi phát hiện một chuyện: các bạn đã bỏ qua bước ốp mặt tiền, và trát vào luôn. Nếu để vậy, mặt tiền sẽ không đẹp như thiết kế ban đầu.
Nếu hôm đó tôi không có mặt, tôi sẽ biết chuyện này khi nào? Có thể là lúc tòa nhà đã hoàn thiện, lúc sửa lại tốn gấp nhiều lần công và tiền so với sửa ngay lúc này.
Tôi gọi ngay cho kỹ sư thiết kế, nhờ kiểm tra lại phần ốp mặt tiền, bổ sung thêm thiết kế hệ thống điện nước cho hành lang và sảnh. Việc được chặn lại đúng lúc, chỉ vì tôi đứng đó, nhìn thật, hỏi thật.
Đây là điều tôi luôn nhắc bản thân và giờ nhắc lại với anh chị: dữ liệu, báo cáo, hình ảnh gửi về không sai, nhưng nó chỉ là một góc nhìn. Có mặt tại hiện trường, dù chỉ một lần mỗi tuần, mỗi tháng, luôn rẻ hơn cái giá phải trả cho một lỗi bị phát hiện quá muộn.
3. Kỷ luật không cần to, chỉ cần lặp lại được
Buổi trưa, tôi ăn một phần bánh cuộn giá 54.000 đồng, một mình ở quán đối diện công trình, vì hai người hẹn đi cùng đều bận. Buổi chiều, tôi ngồi ở một quán cà phê mở 24 giờ, gọi một ly cà phê đen không đường, mở lại bảng tài chính dự án và kế hoạch tuần.
Không có gì đặc biệt trong những việc này. Nhưng chính vì không đặc biệt nên tôi mới làm được đều, ngày nào cũng làm, dù ăn một mình, dù flycam hết pin không quay được video như dự tính, dù kế hoạch dẫn đoàn nhà đầu tư đi thăm dự án ngày hôm sau còn phải tính lại phương tiện đi lại cho mấy người bạn.
Tối về nhà, dù đã gần sang ngày mới, tôi vẫn ngồi viết lại nhật ký của ngày hôm đó. Không phải vì tôi rảnh để viết, mà vì tôi tin, một ngày không được ghi lại thì rất dễ trôi qua mà không để lại bài học gì.
4. Việc lớn vẫn được đỡ bởi những mối quan hệ nhỏ
Giữa một ngày dày đặc lịch, tôi vẫn dừng lại vài lần chỉ để nói chuyện với người.
Buổi sáng, tôi gọi cho vợ và con trai, cả nhà bàn với nhau xem hôm sau nên đưa đoàn nhà đầu tư đi thăm dự án bằng loại xe gì, đi mấy người. Ở công trình, tôi ngồi lại nói chuyện với hai anh kỹ sư giám sát, một chai nước suối được một anh thầu ốp đá mang tặng giữa lúc đang làm việc. Buổi trưa, tôi gọi cho em họ, gọi cho một người em khác, rủ đi ăn cùng, dù cuối cùng cả hai đều bận và tôi ăn một mình.
Không có cuộc gọi nào trong số đó mang lại doanh thu ngay lập tức. Nhưng tôi tin, chính những cuộc gọi nhỏ, những câu chuyện ngắn ở công trình, mới là thứ giữ cho một dự án lớn không trở thành một cuộc chiến một mình. Kỹ sư sẵn lòng kiểm tra lại thiết kế ngay khi tôi gọi, vì trước đó chúng tôi đã có quan hệ tin nhau. Nhà thầu mang nước ra cho tôi, vì họ thấy tôi cũng lăn vào công trình như họ, không chỉ đứng chỉ tay.
Xây một tòa nhà dòng tiền, hay xây bất cứ việc gì lâu dài, tôi nghĩ khó mà làm một mình. Nó được đỡ bởi rất nhiều mối quan hệ nhỏ, được chăm đều đặn từng ngày.
Không phải ngày hoàn hảo, nhưng là ngày có hệ thống
Đọc lại, tôi thấy ngày đó có đủ thứ: có việc suôn sẻ, có việc trục trặc, có lúc ăn phải miếng ớt cay đến mức phải nấc, khó chịu một lúc rồi lại bình thường. Không có gì cần phải hoàn hảo.
Nhưng có bốn thứ tôi luôn giữ, dù ngày đó bận đến đâu: một khoảng thời gian buổi sáng chỉ dành cho mình, một danh sách việc quan trọng viết ra để không bị cuốn theo việc gấp, một lần có mặt thật ở nơi việc đang xảy ra, và một cuộc gọi, một câu chuyện với người thật.
Nếu anh chị trong nhóm đang xây một điều gì đó, dù là một dự án bất động sản, một sản phẩm tri thức, hay một đội ngũ, tôi nghĩ bốn câu hỏi này đáng để tự hỏi mỗi tuần: Việc gì mình đang tự làm mà một công cụ hoặc một người khác có thể làm thay? Lần cuối mình có mặt thật ở nơi việc đang xảy ra là khi nào? Việc kỷ luật nhỏ nào mình đã bỏ, mà nếu làm lại đều đặn sẽ giúp mình đi xa hơn? Và mối quan hệ nào đang âm thầm đỡ cho việc lớn của mình, mà lâu rồi mình chưa chăm sóc lại?
Tôi không có câu trả lời chung cho tất cả mọi người. Nhưng tôi tin, cứ hỏi lại mình bốn câu đó, hệ thống của mỗi người sẽ tự rõ ra theo thời gian.
Cảm ơn anh chị đã đọc đến đây. Ai đang có câu chuyện tương tự, cứ chia sẻ lại trong nhóm, mình học từ nhau.